Februari 2012 - Met
rode viltstiften tekenen ze bloed en tranen op elkaars gezichten. Even
later zingt het groepje uitgeprocedeerden het somalische volkslied voor
een publiek van grijze hanekammen. Aksievoerend Amsterdam heeft
vanavond iedereen gemobiliseerd in dit voormalige kraakpand. Het is
bedoeld als snoeiharde manifestatie tegen het uitzetbeleid, maar het
wordt een rommelige reunie van
hippies op leeftijd. Alsof de tijd hier heeft stilgestaan: Anti apartheids-veteraan Klaas de Jonge is er, een miskend schrijver declameert een aanklacht tegen het vorige kabinet, verregende
occupyers komen voor de veganistische maaltijd en het gratis biobier.
Hier heerst de urgentie van de bejaardensoos en de Somaliers druipen al
snel af.
Ik
ben net begonnen met opnames voor een docu-serie over Somaliers in
Nederland, en mijn onderwerp is opeens actueel. De uitgeprocedeerde
Somalis haalden rond de jaarwisseling het nieuws met hun tentenkamp in
Ter Apel, en vorige maand kondigde het kabinet aan de somalische
softdrug qat te gaan verbieden. De handel in het stimulerende plantje
veroorzaakt hier en daar wat overlast en het gebruik zou de integratie
van Somaliers in de weg staan.
Ik heb een paar keer geprobeerd qat te kauwen en het
is me slecht bevallen. De smaak is bitter. Qatkauwers drinken
tijdens de urenlange qatsessies cola of fanta om de wrangheid
te verdrijven. De werking van qat is te vergelijken met koffie, redbull
of nicotine. Het is niet verslavend. Je kunt zeggen dat qat de
somaliers afhoudt van zinvolle dagbesteding zoals werk (zoeken), maar
dan kun je de cafe's en coffeeshops overdag ook wel sluiten. Als het
verbod straks van kracht is, vinden niet alle gebruikers opeens een
baan. Dus zulen ze de verveling op een andere manier gaan
verdrijven.
Het is volgens mij principieel onjuist om qat te
verbieden in het liberale Nederland. Het is ook een verkeerd signaal
naar de Somaliers toe. Volgens orthodoxe moslems zijn tabak en qat
volgends de Koran net zo verboden als alcohol. Terreurbewegingf Al
Shabaab, die grote delen van Somalie bezet, heeft qat uitgebannen. In
Nederland willen we dat immigranten los komen van vastgeroeste
religieuze
tradities. Niet de Koran, de imam of de dominee maar jij zelf bent
verantwoordelijk voor de
morele keuzes die je maakt. Je vertaalt de regels van de islam of de
Bijbel naar de tijd en de cultuur waarin je leeft. Dat betekent dat je
op een volwassen manier
leert om te gaan met genotsmiddelen. Voorlichting en regulering kunnen
daarbij helpen. Het is onnederlands om iets maar te verbieden omdat een
minderheid het
niet aankan. Het qatverbod is dus eigenlijk een staaltje door de
PVV gedoogde islamisering.
Januari 2012 -
In de uitgestorven haven van Eilat (Israel) staan tienduizenden Japanse
auto's te
wachten op kopers. Voetbalvelden vol nieuwe Nissans en Honda's onder
een dikke
laag woestijnzand. Slechts een paar kilometer van strand en boulevard
stuit ik op dit surrealistische beeld. Degelijke middenklassers
voor onbepaalde tijd geparkeerd in de woestijn. Deze auto's worden
waarschijnlijk nooit meer verkocht, nu de recessie in Europa doorzet.
Ondertussen draaien de fabrieken in Azie door en 
staat een groeiende voorraad nieuwe auto's weg te roesten op entrepots over de hele wereld.
's Avonds op mijn hotelkamer naar de nieuwste show van Hans Teeuwen
gekeken, via de website van RTL. Het viel erg tegen. Teeuwen was in de
jaren negentig vernieuwend en provocerend. Hij stak de draak met
politiek correcte heilige huisjes. Na de moord op Van Gogh mengde hij
zich in het "islam-debat" en brak een lans voor de vrijheid van
meningsuiting.
Maar inmiddels is dat allemaal normaal en Teeuwens
rol is uitgespeeld. Hij realiseerde dit zelf ook en probeerde hetzelfde
kunstje in Engeland, begon een tweede carriere als jazzzanger,
maakte internetfilmpjes en speelt nu voor het
eerst in zeven jaar weer een comeback cabaretprogramma.
Teeuwen is een karikatuur van zichzelf geworden die
met veel schreeuwen, schelden, gekke bekken, poep pies en schuttingtaal
een gebrek
aan echte grappen en verhalen probeert te maskeren. Er zaten best leuke
en absurdistische passages tussen, maar we hadden het allemaal wel
eerder gezien, en beter. De enige inhoud was
een keurig, moralistisch liedje over de islam.
Eind vorig jaar werd bekend dat Teeuwens vriend
cartoonist Nekschot stopt met tekenen. Nekschot kreeg korte bekendheid
omdat hij ooit werd
gearresteerd voor discriminatie, daarna raakten zijn humorloze,
racistische
tekeningen weer in de vergetelheid en nu gooit hij het beiltje erbij
neer.
Het nieuwe Nederland met zijn grimmige klimaat
vraagt om een nieuwe generatie cabaretiers en cartoonisten. Want wat
relativerende humor zullen we het komende jaar met de economische
neergang goed kunnen gebruiken.